Categories
Uncategorized

НОГООН УРГАМЛЫН ХААН БУУЦАЙ НЬ ЦУС ТӨЛЖҮҮЛЭХ, БИЕ ТЭНХРҮҮЛЭХ, ХОР ТУУХ, АМИН ДЭМ НӨХӨХӨД САЙН НӨЛӨӨТЭЙ. ХООЛОНД ХЭРХЭН ХЭРЭГЛЭХ ВЭ? Хадгалаад аваарай

Бууцай (Spinacia oleracea) нь идэж болох Amaranthaceae овгийн цэцэгт ургамал юм. Энэхүү ургамал нь баруун өмнөд Азиас гаралтай нэг наст ургамал.

30 см хүртэл өндөр болж ургах ба тал тал тийш салаалсан навч нь 2-30 см урт, 1-15 см өргөнтэй. Навчис дундаас үр нь шигтгээ мэт хэд хэдээр гардаг. Бууцайн цэцэг шар ногоон өнгөтэй, 3-4 мм голчтой байна.

Бууцай нь эрүүл мэндэд тустай төрөл бүрийн аминдэм, төмөр зэрэг эрдэс бодис, уураг, нүүр усаар баялаг юм. Дорно дахины анагаах ухаанд ядарч доройтсон хүний биеийг тэнхрүүлэх, цус төлжүүлэх, аминдэмийн дутагдал, чийг бам болон ходоод гэдэсний өвчинг эмчлэхэд хэрэглэж ирсэн уламжлалтай.

Бууцайг “ногоон ургамлын хаан”, “ходоод гэдэс цэвэрлэдэг шүүр” гэж нэрлэж бүр эрт үеэс дорнын соёлд хоол хүнсэндээ хэрэглэж иржээ.

Түүний навчинд агуулагддаг аминдэм, эрдэс бодис нь хоол боловсруулах эрхтний хэвийн үйл ажиллагааг дэмжихээс гадна хялгасан судсыг бэхжүүлж зүрхний шигдээс, цус харвахаас хамгаалахад тусалдаг.

Ходоодны хурц үрэвсэл өвчтэй хүмүүс хэрэглэхэд тохиромжтой. Чихрийн шижин өвчтэй хүмүүс бууцайг хоолондоо тогтмол хэрэглэж заншвал цусан дахь саахарын хэмжээг багасгаж тогтворжуулах үйлчилгээ үзүүлдэг.

Бууцайнд агуулагддаг эслэг нь нарийн гэдсийг цэвэрлэдэг нэг ёсны “хогийн шүүр” бөгөөд ингэснээрээ өтгөн хаталтыг зогсоох үйлчилгээтэй. Бууцай нь нойр хулжихаас хамгаалдаг байна.

Хүнсэнд хэрэглэдэг хар ногоон өнгийн навчит ногоо. Энэ ногоог англиар spinach, оросоор шпинат гэж нэрлэнэ. Эртний Перс улсаас гаралтай нэг наст энэ ургамлыг европчууд дундад зууны үеэс мэдэх болсон бөгөөд түүний үрээс гаргаж авсан гурилаар талх хийж бас шүүсээр нь цөцгийн тос, цөцгий, төрөл бүрийн өнгөмж, сүмсийг ногоон өнгө оруулан хоолны чимэглэлд ашигладаг байжээ. Харин дорно зүгийн ард түмэн бууцайг “ногоон ургамлын хаан”, “ходоод гэдэс цэвэрлэдэг шүүр” гэж нэрлэж бүр эрт үеэс хоол хүнсэндээ хэрэглэж иржээ.

Бууцайны ид шид

Бууцайнд 14 төрлийн аминдэм (С ,М, РР, Е, К, фолийн хүчил г.м) агуулагддаг, уургийн агууламжаар шошны төрлийн ургамлаас дутахгүй, эрдэс бодисоор баялаг, ялангуяа йод, төмөр, кали, зэс ихтэй.

Бууцайнд агуулагддаг С, А аминдэм нь чаналтын явцад хадгалагддаг онцлогтой. Түүний навчинд агуулагддаг аминдэм, эрдэс бодис нь  хоол боловсруулах эрхтний хэвийн үйл ажиллагааг дэмжихээс гадна хялгасан судсыг бэхжүүлж зүрхний шигдээс, цус харвахаас хамгаалахад тусалдаг.

Ходоодны хурц үрэвсэл  өвчтэй хүмүүс хэрэглэхэд тохиромжтой.

Чихрийн шижин өвчтэй хүмүүс бууцайг хоолондоо тогтмол хэрэглэж заншвал цусан дахь саахрын хэмжээг багасгаж тогтворжуулах үйлчилгээ үзүүлдэг.

Шулуун гэдэсний хавдар, ясны сийрэгжилт, үе мөчний үрэвслээс хамгаалах үйлчилгээтэй. 

Нүдэнд тустай лютенээр баялаг тул өглөөний цайн дээр өндөгтэй бууцай идэх нь тохиромжтойг эмч нар зөвлөдөг.

Бууцайнд агуулагддаг эслэг нь нарийн гэдсийг цэвэрлэдэг нэг ёсны  “хогийн шүүр” бөгөөд ингэснээрээ өтгөн хаталтыг зогсоох үйлчилгээтэй.

Бууцай нь нойр хулжихаас хамгаална.

Анхаарах зүйл:

Бууцай нь жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд тохирохгүй,  ахмад настны хувьд хязгаартай хэрэглэх шаардлагатай. Аль ч тохиолдолд бууцайг хэтрүүлэн хэрэглэж болохгүй. Ер нь бууцайнд төмснөөс 8, гүйцэд болсон улаан лоолиос 64 дахин их хурган чихний хүчил агуулагддаг тул ходоод, бөөр, цөс муутай хүмүүс их хэмжээгээр хэрэглэх нь тохиромжгүй.

Болц нь эрт дуусч  хөгширсөн бууцай их хэмжээний хурган чихний хүчил ялгаруулж  энэ нь кальцитай урвалжиж организмд боловсрохгүй нэгдэл үүсгэдэг тул  бууцайг цэцэглэхээс нь өмнө хурааж хоолонд хэрэглэх шаардлагатай.

Бууцайг шөл, халуун хоолонд  яаж хэрэглэх вэ?

Бууцайгаар дангаар нь болон бусад ногоотой хольж ногоон шанцай хийхээс гадна шөлтэй хоол, шанз, суфлед хольж хэрэглэнэ.

Бууцайг үл зэврэх гангаар хийсэн хутга, заазуураар хэрчдэг.

Бууцайг навч навчаар нь салгаж сайнаас нь ялгаж аваад гоожуурын хүйтэн усаар угаана.

Дараа нь таглаагүй том саванд  буцалж байгаа давстай усанд үйж  хүчтэй галаар буцалгаж зөөлөртөл  болгоно. Чаналтын явцад бууцайны өнгийг хадгалахын тулд  усандаа идэшний сод (3 литр усанд хоолны нэг халбага сод орохоор тооцно.) нэмнэ.

Болсон бууцайг шүүрэн шанагаар  шүүж аваад хүйтэн усаар зайлж усыг нь бүрэн шүүрүүлнэ.

Дараа нь зузаавтар ёроол, ханатай том саванд хийж зогсолтгүй хутган бяцлах байдлаар халааж зутан маягийн болгоно. Ингээд түмпэн буюу гүнзгий тавганд гаргаж хөргөөсний дараа сайтар угааж ариутгасан шилэн саванд хийж битүүмжлэн таглаад хөргөгч юмуу хуурай сэрүүн газар тавьж хадгална.

Бууцайг давсалж хэрэглэж болно. Сайтар угааж сэврээсэн бууцайны навчийг ариутгасан шилэн саванд үелүүлэн дэвсэж дээрээс нь давс цацаад хүнд зүйлээр даруулна. 15 кг бууцайнд бүтэн хагас стакан давс орохоор тооцно.

Ингэж бэлтгэсэн бууцайг хөргөгчид хадгалж хоолонд хийхийн өмнө угааж сэврээгээд жижиглэн хэрчиж шөл болохын өмнөхөн хийнэ.

Бууцайтай хоолыг бэлэн болсон даруйд нь  хэрэглэх хэрэгтэй.  Учир нь хадгалалтын явцад энэ ургамалд агуулагддаг азотхүчлийн давснаас азотын хортой давс ялгардаг.

Бууцайтай хамгийн сайн зохицдог зүйлд гахайн давсалсан мах, задь, хушны самар, цөцгий, бяслаг, улаан лооль орно.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *